GÓC TIN TỨC & VĂN HÓA NHẬT BẢN LẦN 5
Nhật Bản từ lâu được biết đến là quốc gia theo đuổi chính sách phi hạt nhân. Tuy nhiên, ngày 11/11/2026, báo Asahi Shimbun đưa tin chính quyền Thủ tướng Takaichi Sanae đang xem xét khả năng ghi rõ trường hợp ngoại lệ đối với một trong Ba nguyên tắc phi hạt nhân của đất nước.
Động thái này đang làm dấy lên nhiều tranh luận về an ninh quốc gia, quan hệ đồng minh với Mỹ và lập trường phản đối vũ khí hạt nhân mà Nhật Bản đã duy trì suốt nhiều thập kỷ.
1. Ba nguyên tắc phi hạt nhân của Nhật Bản là gì?
Năm 1967, dưới thời Thủ tướng Sato Eisaku, Nhật Bản đưa ra Ba nguyên tắc phi hạt nhân (非核三原則), gồm:
* Không sở hữu vũ khí hạt nhân.
* Không chế tạo vũ khí hạt nhân.
* Không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ Nhật Bản.
Ba nguyên tắc này sau đó được Quốc hội thông qua bằng nghị quyết nhất trí và trở thành một chính sách quốc gia quan trọng của Nhật Bản.
Đây cũng là lập trường có ý nghĩa đặc biệt đối với một đất nước từng trải qua thảm họa bom nguyên tử tại Hiroshima và Nagasaki vào năm 1945.
2. Vì sao chính quyền Takaichi muốn xem xét ngoại lệ?
Theo Asahi Shimbun, vấn đề được chính quyền Takaichi quan tâm là nguyên tắc thứ ba: Không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào Nhật Bản.
Nhật Bản hiện dựa vào liên minh an ninh với Mỹ , trong đó có cơ chế được gọi là “răn đe mở rộng” (拡大抑止). Có thể hiểu đơn giản, Mỹ cam kết sử dụng sức mạnh quân sự, bao gồm cả năng lực hạt nhân, để bảo vệ các đồng minh khi cần thiết.
Chính quyền Takaichi cho rằng cần bảo đảm cơ chế bảo vệ này hoạt động đáng tin cậy trong mọi tình huống.
Một vấn đề được đặt ra là: Nếu xảy ra tình huống khẩn cấp mà chính phủ Nhật Bản nhận định việc cho phép tàu chiến Mỹ mang vũ khí hạt nhân cập cảng là cần thiết để bảo vệ đất nước, thì Nhật Bản sẽ xử lý như thế nào?
Trước đây, năm 2010, cựu Ngoại trưởng Okada Katsuya từng trả lời tại Quốc hội rằng nếu không cho phép tàu Mỹ mang vũ khí hạt nhân cập cảng mà an ninh Nhật Bản không thể được bảo đảm, chính quyền đương nhiệm sẽ phải đưa ra quyết định cuối cùng và giải thích với người dân.
Hiện nay, chính quyền Takaichi đang xem xét đưa tinh thần của tuyên bố này vào ba văn kiện an ninh quan trọng dự kiến sửa đổi trong năm 2026.
Ngoài ra, Đảng Duy Tân Nhật Bản (日本維新の会), một đảng tham gia liên minh cầm quyền, cũng đề nghị xem xét lại vấn đề này. Một trong những lý do là khả năng tàu ngầm hạt nhân của Mỹ mang tên lửa hành trình SLCM-N có thể ghé cảng Nhật Bản từ năm 2032 trở đi.
3. Không phải ai ở Nhật Bản cũng đồng tình
Đề xuất này đang tạo ra những ý kiến khác nhau:
- Một số ý kiến trong giới chính phủ và đảng cầm quyền cho rằng việc ghi rõ ngoại lệ không nhất thiết làm thay đổi chính sách trên thực tế, mà chỉ làm rõ cách ứng phó trong tình huống đặc biệt.
- Ngược lại, cũng có những lo ngại rằng việc chính thức ghi ngoại lệ sẽ làm suy yếu ý nghĩa của Ba nguyên tắc phi hạt nhân, đồng thời gây bất lợi cho Nhật Bản về mặt ngoại giao.
Đáng chú ý, những người từng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ bom nguyên tử cũng lên tiếng phản đối.
Ông Tanaka Terumi (田中熙巳), 94 tuổi, đại diện của Hiệp hội các tổ chức nạn nhân bom nguyên tử và bom khinh khí Nhật Bản (日本被団協), cho rằng chính quyền chưa thực sự hiểu được sự khủng khiếp của vũ khí hạt nhân.
Ông nhấn mạnh rằng Ba nguyên tắc phi hạt nhân không nên trở thành chính sách có thể thay đổi tùy theo quyết định của từng chính quyền. Ông cũng kêu gọi Nhật Bản tham gia Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân (核兵器禁止条約).

- 18/11/2026 08:42 - GÓC TIN TỨC VÀ VĂN HÓA NHẬT BẢN #6: 日光(NIKKO)– SẮC THU RỰC RỠ GIỮA NÚI RỪNG VÀ DI SẢN NHẬT BẢN
- 11/11/2026 10:46 - GÓC TIN TỨC VÀ VĂN HÓA NHẬT BẢN #4: NHẬT BẢN TRƯỚC NHỮNG THAY ĐỔI CỦA THẾ GIỚI: AI VÀ AN NINH QUỐC GIA ĐANG ĐƯỢC ĐẶT LÊN BÀN CÂN
- 10/11/2026 10:26 - GÓC TIN TỨC NHẬT BẢN #3: AI PHÁT TRIỂN MẠNH, NGUY CƠ TẤN CÔNG MẠNG GIA TĂNG: DOANH NGHIỆP NHẬT BẢN ĐANG ĐỐI MẶT VỚI THÁCH THỨC GÌ?
- 06/11/2026 10:36 - GÓC TIN TỨC VĂN HÓA NHẬT BẢN #2: NHÀ Ở THÔNG MINH TẠI NHẬT BẢN – KHI AI VÀ IoT THAY ĐỔI CUỘC SỐNG HẰNG NGÀY
- 04/11/2026 16:37 - GÓC TIN TỨC & VĂN HÓA NHẬT BẢN #1: NGƯỜI DÂN NHẬT BẢN NGHĨ GÌ VỀ NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO KIỂU TRUMP?
