Đây là lần đầu tiên mình tham dự cuộc thi trải nghiệm Nhật Bản. Nói thực mục tiêu ngay từ đầu mình đặt ra chỉ là hiểu thêm về văn hóa nước Nhật cũng như là rèn luyện khả năng phát biểu bằng tiếng Nhật trước tất cả mọi người. Tuy nhiên, theo quan điểm của bản thân mình thì một khi đã bắt tay vào làm một việc gì đó thì hãy cố gắng hoàn thành nó một cách tốt nhất có thể.

Quan niệm thành công của mình trong bất cứ việc gì đó là: 
Sự chuẩn bị tốt + Bình tĩnh ứng biến + May mắn = Thành công.

Đầu tiên mình xin nói về phần chuẩn bị.
Hằng tuần, mình cố gắng dành thời gian tham gia đầy đủ các buổi học của câu lạc bộ ngày chủ nhật.

Mình ghi chép cẩn thận từng nội dung được hướng dẫn về các kiến thức lịch sử, địa lý, kinh tế, .. và đặc biệt là các sự kiện đã và sắp diễn ra liên quan đến Nhật (vd: thành tích của Nhật Bản tại World Cup 2018, Olympic Pyeongchang 2018,…).

Ngoài ra theo sự hướng dẫn của cô Oanh, mình cố gắng tìm hiểu sâu thêm một chút về các vị trí không phải là “số một”. Ví dụ: Núi cao nhất Nhật Bản là núi Phú Sĩ thì núi cao thứ nhì, cao thứ 3 là núi nào,… Hockaido là tỉnh có diện tích lớn nhất nước Nhật vậy tỉnh có diện tích nhỏ nhất là tỉnh nào (câu này có trong thi và mình đã chọn ngay đáp án chính là tỉnh Kagawa). Trước khi thi cô Oanh cũng có phát cho các bạn một số câu hỏi liên quan đến Nhật Bản (tầm khoảng 700 câu), mình cố gắng đọc hết 700 câu này và học thêm một số thông tin liên quan đến các ngày lễ trong năm của Nhật (trong đề thi có câu hỏi tháng nào trong năm không có ngày lễ!).

Ngoài những kiến thức được học trong lớp, mình nghĩ nên cố gắng đọc thêm nhiều tin tức trên các bản tin của NHK hoặc là các tờ báo lớn của Nhật như 朝日、読売、để biết thêm một số thông tin cũng như những thay đổi lớn về nước Nhật.

Về phần thi hùng biện, thú thật là lúc đăng kí dự thi mình không bao giờ dám nghĩ là mình có thể vào được vòng này! Tuy nhiên không phải vì nghĩ vậy mà mình không chuẩn bị gì cho phần thi này.

Ở câu lạc bộ ngày chủ nhật, mình được học kĩ về bố cục một bài thi phát biểu là như thế nào, thái độ khi phát biểu (tự tin, nói to, rõ, không nói quá nhanh hay quá chậm mà phải điều chỉnh thời gian cho phù hợp,..), đặc biệt đó là giới thiệu về tên của mình nên sử dụng cách đọc theo katakana thay vì như cách đọc bình thường, như vậy ban giám khảo sẽ có cái nhìn gần gũi hơn về bạn.

Hơn nữa khi giới thiệu phải chú ý nhắc đến mã số dự thi vì nhiều bạn quên không nói sẽ bị giám khảo nhắc nhở thì không được hay cho lắm.

Về phần nội dung, ngoài kiến thức của bản thân, mình có lên mạng tìm hiểu một số cuộc thi スピーチ　khác được tổ chức ở nước Nhật dành cho người nước ngoài, ví dụ như “第21回外国人による日本語スピーチコンテスト” ,.. Ở đó có rất nhiều đề tài được tổng hợp lại, có nội dung cụ thể.

Mình chọn ra một số đề tài tâm đắc rồi cố gắng xem các tác giả đã trình bày nhưng nội dung nào hay, qua đó mình học tập cách nói của họ, thật sự mình hơi bất ngờ vì ngữ pháp cũng như từ vựng của họ chỉ tầm N4, N3 nhưng đứng với phương diện một người Việt học tiếng Nhật và chưa từng đi Nhật thì khó mà có thể diễn đạt trôi chảy như vậy. Qua từng bài viết, mình học tập được nhiều câu nói hay để diễn tả suy nghĩ của mình và thật sự điều này rất quan trọng để có thể nâng cao khả năng phát biểu bằng tiếng Nhật.

Tiếp theo là trong lúc thi.
Do có sự chuẩn bị tương đối tốt về phần kiến thức văn hóa nên trong phần thi sơ tuyển kiến thức văn hóa, mình tự tin làm được khoảng hơn một nửa số câu. Phần còn lại mình chọn theo cảm tính nhưng cũng may mắn là vượt qua vòng này.

Đến phần thi hùng biện, mình thật sự rất hồi hộp. Sân khấu được bố trí khác đi, các vị khách quan trọng lúc này mới vào chỗ, không khí tự nhiên trở nên trang trọng một cách đáng sợ.

Trong đầu mình chỉ nghĩ là “Lỡ mà phát biểu không được chắc sẽ bị làm trò cười cho thiên hạ mất!”. Càng nghĩ mình càng hồi hộp. Tuy nhiên nhìn các bạn xung quanh cũng hồi hộp không kém nên mình thấy “Cũng bình thường thôi, ai cũng thế, hồi hộp làm gì!” và rồi mình dần bình tĩnh lại.

Lúc nhận được 3 đề thi, mình không ấn tượng lắm với đề số 1 và 3 nên mình chọn đề số 2: “Cơ duyên nào khiến bạn học tiếng Nhật”.

Khi giám khảo gọi thứ tự phát biểu, lúc đó mình còn chưa chuẩn bị xong những gì cần nói, mọi thứ hết sức lộn xộn, mình run quá không dám giơ tay mặc dù trước đó đã được các giáo viên của câu lạc bộ chủ nhật dặn dò kĩ là giám khảo sẽ ưu tiên những người phát biểu đầu tiên.

Tuy nhiên, sau đó, mình vừa nghe các bạn phát biểu, vừa bình tĩnh lại, tự dưng mình lại nghĩ ra thêm một số nội dung bổ sung thêm cho phần nói của mình. Ví dụ như là mình học tiếng Nhật như vậy để làm gì, sau này mình sử dụng nó để làm gì. Mình thấy có rất nhiều bạn chọn đề số 2, đa phần đều nói là cơ duyên mình học tiếng Nhật là vì phim truyền hình, truyện tranh hay là idol Nhật. Tuy nhiên đa phần các bạn không nói rõ mục đích lâu dài là sử dụng tiếng Nhật để làm gì.

Mình nói với ban giám khảo là mình muốn học tiếng Nhật không chỉ để hiểu tiếng Nhật và văn hóa Nhật, quan trọng hơn là mình muốn hiểu cách suy nghĩ và cách làm việc của người Nhật, mình muốn học hỏi trình độ kĩ thuật tiên tiến của nước Nhật để sau này về áp dụng cho đất nước mình phát triển hơn.

Kết thúc phần phát biểu, một bác giám khảo có hỏi mình là mình muốn học hỏi kĩ thuật gì ở Nhật? Quả là một thiếu sót lớn trong bài phát biểu của mình và mình ngay lập tức trả lời đó là kĩ thuật Robotics và AI. Bác mỉm cười và mình cũng thở phào nhẹ nhõm. Mình cảm thấy thực sự tự tin về bài phát biểu vừa rồi.

Mình rất bất ngờ khi tên mình được xướng lên trong danh sách những bạn đạt giải mặc dù mình cảm thấy có nhiều bạn khác phát biểu cũng rất hay. Tuy nhiên quan trong hơn là trường Đông Du đạt được những 3/5 giải thưởng.

Đây thật sự không chỉ là niềm tự hào của trường Nhật ngữ Đông Du mà còn là phần thưởng quý nhất đối với những người đã dành thời gian tâm huyết để hướng dẫn tụi mình đi đến thành công.

Điều quan trọng nhất sau kì thi này mình rút ra đó là đừng ngần ngại thử thách bản thân. Không thử sẽ không biết được. Chúng ta sẽ không biết chúng ta mạnh đến chừng nào cho đến khi chúng ta quyết tâm thực hiện điều đó đến cùng.

Một điều quan trọng nữa đó là luôn luôn lắng nghe và tiếp thu những ý kiến từ những mọi người nhưng phải điều chỉnh cho phù hợp với bản thân mình. Trong giờ luyện tập phát biểu trong lớp, mình bị nhận xét là hơi hồi hộp, nói quá nhanh, nhìn chằm chằm vào giấy,….Chính nhờ những nhận xét quý báu này mà mình đã luyện tập ở nhà để không mắc phải các lỗi tương tự.

Đến giờ mình vẫn không hề hối tiếc vì không giơ tay phát biểu giành quyền ưu tiên ngay từ đầu vì phát biểu lúc đầu nội dung sẽ không được sắp xếp một cách hợp lí mà thay vào đó, chính nhờ các bạn đầu tiên lên phát biểu mà mình đã kịp thời bổ sung cũng như tận dụng thời gian đó để sắp xếp lại bố cục cho hợp lí để khiến người nghe dễ hiểu hơn.

Thứ quan trọng nhất trong bài スピーチtheo mình không phải là việc sử dụng các ngữ pháp cấp cao N3, N2 hay là từ vựng trao chuốt mà là nội dung và cách mà các bạn truyền tải nó đến ban giám khảo. Càng đơn giản, dễ hiểu càng tốt. Không cần phải chú trọng quá vào việc phải dùng đúng ngữ pháp này trong trường hợp này nọ mà trái lại cứ duy trì sự tự tin và điềm tĩnh khi phát biểu.

Một lần nữa mình xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy cô cũng như ban giám hiệu trường Nhật Ngữ Đông Du đã tạo mọi điều kiện cho chúng em có cơ hội được có thêm những trải nghiệm quý báu trên con đường học tiếng Nhật.

Xin chúc cho các bạn học viên Đông Du tham gia các kì thi trải nghiệm Nhật Bản tiếp theo có được các thành công rực rỡ hơn nữa.

Thân ái,
Nguyễn Quốc Huy