HỌC GÌ TỪ NHẬT BẢN QUA THẢM HỌA ĐỘNG ĐẤT SÓNG THẦN VỪA QUA

Cổ nhân có câu: “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”.

Quả vậy, những ngày này, qua những phương tiện thông tin đại chúng, đặc biệt là Internet, chúng ta chứng kiến thảm họa động đất và sóng thần kinh hoàng ở Nhật. Đây là một thảm họa vô khủng khiếp không chỉ đối với người Nhật mà nó còn làm cho cả thế giới bàng hoàng. Nhưng chính trong cơn bĩ cực, trong những giây phút đen tối nhất của cuộc đời lại là lúc người Nhật chói sáng tinh thần cao quý của họ. Thế giới phải kính cẩn nghiêng mình trước tinh thần của họ. Có thể nói họ đã đạt đến một mức độ văn minh rất cao, đáng để thế giới nói chung và người Việt chúng ta nói riêng lấy ra làm bài học.

Qua tình trạng chen lấn xô đẩy tại các lễ hội đầu xuân của chúng ta như: lễ khai ấn Đền Trần, lễ hội Phủ Dày, lễ hội Chùa Hương… và đặc biệt qua nhiều cảnh cư xử ở mức độ văn minh rất thấp của đa số người Việt ở nơi công cộng, mình thiết nghĩ những bài học từ Nhật Bản rất đáng để chúng ta suy nghĩ và học theo.

Mình sưu tập hai bài dưới đây từ trang Vietnamnet, post lên đây với ước mong chúng ta một ngày nào đó có được tinh thần cao quý như họ.

Vì sao người Nhật không hoảng loạn?

Động đất và sóng thần đang là một thảm họa của Nhật Bản. Tuy nhiên, nhiều người Việt đang sống ở xứ sở này có thể nhận thấy sự bình tĩnh đến ngạc nhiên của người bản xứ khi ứng xử với thiên tai, khác với vụ giẫm đạp ở Campuchia hay chen lấn ở đền Trần thời gian qua.

BÌNH TĨNH, KHÔNG CHEN LẤN

Trên Vietnam Plus, chị Nguyễn Thu Hằng, làm việc tại Nhật Bản chia sẻ:

…Nhà rung lắc bần bật, xung quanh ồn ào nhưng không hỗn loạn, loa phóng thanh liên tục cập nhật tin mới và trấn an mọi người là mặc dù hiện đang rung lắc rất mạnh và kéo dài nhưng tâm chấn không phải ở Tokyo mà là ngoài khơi khu vực Tohoku, tức là Đông Bắc Nhật Bản nên mọi người giữ bình tĩnh, không hoảng loạn.

Thang máy ngừng hoạt động, mọi người được khuyến cáo tìm nơi trú ẩn hoặc ra khỏi tòa nhà đến chỗ trống. Số người chết tăng lên từng phút, chúng tôi liên tục phải chữa lại con số trong bản tin. Cảnh sát Sendai phát hiện khoảng 200-300 xác người trên một bờ biển thành phố này. Tất cả những người này bị chết do ngạt nước.

(…)Gần 300 người khác được xác nhận đã chết và gần 800 người vẫn còn mất tích. Tại Tokyo, gần 4 triệu hộ gia đình mất điện…

Hai nhà máy điện hạt nhân ở Fukushima tuyên bố tỉnh trạng khẩn cấp vì không thể làm nguội hai lò phản ứng hạt nhân. Chính phủ yêu cầu 3.000 người dân sống trong bán kính 3km quanh nhà máy đi sơ tán để đảm bảo an toàn.

Mặc dù đây là một thảm họa khủng khiếp, nhưng có trải qua trường hợp khẩn cấp này, tôi mới nhận ra nhiều điều hay và đáng học hỏi từ đất nước Nhật Bản, con người Nhật Bản.

Trước hết là trong văn phòng, ai cũng sợ kể cả là đã được chuẩn bị tinh thần, luyện tập phòng chống thảm họa, nhưng không ai hoảng loạn, mọi người đều tập trung vào công việc của mình và duy trì liên lạc với nhau, đồng thời cập nhật thông tin.

Thông tin mới liên tục được công bố trên loa và chỉ dẫn rất chi tiết. Điều này khiến chúng tôi yên tâm hơn rất nhiều và biết mình cần làm gì. Ngay sau động đất, bộ phận phục vụ đã mang cơm nắm, nước uống đến các phòng ban, phục vụ những người làm tin khuya như chúng tôi.

Các trường học và nhà trẻ trông nom trẻ con đến khi nào bố mẹ đến đón được, bất kể giờ giấc.

(…)Tất cả các công ty điện thoại di động lập trang web bảng thông tin cho tất cả mọi người muốn nhắn tin cho bạn bè và người thân, hoặc muốn đọc thông báo của ai đó, vì mặc dù điện thoại không gọi được, nhưng vẫn có thể truy cập Internet 3G.

Một bài học rút ra từ thực tế này là chúng ta nên dùng smart phones để có thể truy cập Internet, dùng YM và Facebook. Đó là những phương tiện duy nhất mà chúng tôi đã sử dụng để giữ liên lạc với gia đình và bạn bè sau động đất.

Thảm họa động đất này đối với đất nước Nhật Bản là đau buồn và tổn thất to lớn, nhưng phải nói tất cả các ban ngành, các cơ quan, tổ chức của Nhật Bản đã chuẩn bị rất kỹ để đối phó với thiên tai và các trường hợp khẩn cấp, nếu không, hậu quả của thảm họa này có lẽ còn lớn hơn rất nhiều.

PHẢN ỨNG NHANH ĐẾN KỲ LẠ

Trên báo Pháp luật Tp.HCM dẫn chia sẻ của độc giả Dương Hồng Thanh (Trường Quản lý hành chính ĐH Minh Trị, Tokyo, Nhật):

(…)Điều làm tôi ngưỡng mộ là cách phản ứng nhanh chóng với tình huống khẩn cấp của chính quyền. Công tác triển khai sơ tán người được làm bài bản. Chỉ có nhà cũ mới bị thiệt hại chút ít. Các tổ chức phi lợi nhuận được tổ chức chuyên nghiệp khi phân phát nước và miếng giữ ấm cho dân.

Phản ứng của người dân cũng thực sự chuyên nghiệp vì họ đã trải qua nhiều khóa diễn tập về động đất. Các cô nuôi dạy trẻ đưa đám nhỏ ra công viên với đầy đủ chăn và mũ đội đầu. Trong ánh mắt trẻ thơ không chút nào hoảng loạn và sợ hãi. Các phương tiện thông tin đại chúng cập nhật tin tức một cách liên tục và đầy đủ, không tạo cho người dân cảm giác sợ hãi.

Phản ứng nhanh đến lạ kỳ của chính quyền địa phương (Nhật chỉ có chính quyền cấp quận trở lên) làm tôi thực sự ngưỡng mộ và chợt băn khoăn vì nhớ một giáo sư dạy về quản lý rủi ro của tôi đã từng bảo: Trong thảm họa đừng mong đáp ứng từ chính quyền vì họ phản ứng rất chậm!

Điều đó mới thấy công dân thực sự là những khách hàng khó tính.

KHÔNG TỤ TẬP TÁM CHUYỆN

Trên Tuổi Trẻ, du học sinh Trần Tuấn Nam cũng có chia sẻ tương tự:

Không có cảnh la lối, tranh giành. Mọi người đều bình tĩnh, trật tự, trước và sau khi động đất xảy ra.

Người dân vẫn kiên nhẫn xếp hàng chờ đến lượt lên xe buýt (lúc này, xe buýt là phương tiện công cộng duy nhất còn có thể hoạt động), kiên nhẫn xếp hàng chờ gọi điện thoại công cộng (vì hệ thống thông tin di động bị tắc nghẽn hoàn toàn).

Với những người dân không về nhà được, họ vẫn bình tĩnh vào trú tạm tại các địa điểm công cộng được chính quyền bố trí (như trường học, nhà thi đấu…) trong trật tự và bình thản. Không khí sơ tán tại các trường học, bệnh viện… rất gọn gàng, khẩn trương và hiệu quả.

Không có người tụ tập tám chuyện(!), phần vì những người đi làm chưa về, phần vì những phụ nữ nội trợ và trẻ em chỉ ở yên trong nhà, không la cà bàn tán xôn xao.

BÌNH THẢN

Trên Facebook, nhà báo Hồ Trung Tú (báo Sài Gòn Tiếp Thị) so sánh:

“Xem tivi NHK (một hãng tin Nhật Bản – PV) thấy phóng viên tường thuật động đất vẫn giữ được vẻ mặt bình thản mặc dù hình ảnh rất kinh hoàng. Nếu là Việt Nam ta sẽ thấy những vẻ mặt phóng viên đầy biểu cảm, cảm xúc dâng trào, nghẹn lời”.

“Một dân tộc vô cùng mạnh mẽ mới làm được vậy” – anh viết.

Một người bạn tên Quang Đông bình luận thêm: “Nhờ tinh cách mạnh mẽ như thế họ mới tồn tại được nên mảnh đất khắc nghiệt nhất thế giới mà trình độ nền kinh tế không thua gì Mỹ”.

Tú Uyên (tổng hợp)

ĐIỀM TĨNH TRƯỚC THẢM HỌA

Tác giả: Lan Anh

Không kích động, không giận dữ là là tinh thần của người Nhật khi họ làm những gì phải làm trong im lặng và với chân giá trị của mình trong lúc phải hứng chịu trận thảm họa kép hiện nay.

Ngày 13/03 có lẽ là một dấu mốc lịch sử của nước Nhật bởi lần đầu tiên phải đương đầu với mối đe doạ phóng xạ lan khắp nơi kể từ sau cơn ác mộng Nagasaki và Hiroshima bị đánh bom nguyên tử năm 1945.

Bản tin sáng của nhiều tờ báo trong và ngòai nước đã loan tin một trận động đất kinh hoàng 9 độ richter xảy ra ở vùng bờ biển đông bắc Nhật và kéo theo sóng thần cao tới 10m ập vào đất liền khiến hơn 10.000 người mất tích.

Nước Nhật tan hoang, ước tính số người thiệt mạng và mất tích được dự báo là đã vượt quá 10.000 trong khi con số tử vong chính thức đã lên đến 1.597 người.

Thảm họa động đất và sóng thần chưa hết, Nhật hiện phải đối mặt với rò rỉ phóng xạ từ các nhà máy điện hạt nhân, mối đe dọa lớn nhất từ trước đến nay. Tính đến ngày 15/3, ít nhất 3 vụ nổ tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi đã xảy ra. Hàng trăm nghìn người trong bán kính 20km kể từ nhà máy hạt nhân đã được sơ tán.

Được biết toàn bộ 5 lò phản ứng (2 ở nhà máy Fukushima số 1 và 3 ở nhà máy Fukushima số 2) trong khu vực bị động đất mạnh nhất đều đã ngừng hoạt động. Nguy cơ tai hại, rò rỉ phóng xạ, đang làm hàng triệu con người lo lắng, không chỉ ở Nhật Bản mà các nước trên thế giới.

Đất nước đứng trước những mất mát, khó khăn và thách thức như vậy, đích thân Thủ tướng Kan và tổng thư ký nội các Edano đã mặc quần áo kaki, trang phục tác nghiệp ở Nhật khi xuất hiện trên truyền hình để trấn an dân chúng và công bố những biện pháp khẩn cấp của Chính phủ.

Thủ tướng Naoto Kan chia sẻ với nhân dân Nhật rằng: “Động đất, sóng thần và các nhà máy điện hạt nhân là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong 65 năm qua kể từ Thế chiến II. Việc người Nhật chúng ta có vượt qua được thử thách này hay không phụ thuộc và bản thân mỗi chúng ta. Tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng chúng ta có thể vượt qua được trận động đất và sóng thần ghê gớm này bằng cách đòan kết lại”.

Niềm tin của ông Kan có căn cứ mạnh mẽ. Bởi sự phối hợp gấp rút nhưng nhịp nhàng, bài bản của chính quyền và dân chúng, một thái độ ứng xử trước thảm họa một cách điềm tĩnh và đoàn kết đã chứng minh điều đó.

Khi tới thăm vùng thảm họa, nhà báo Alex Thomson kể lại rằng không hề có khóc lóc, không kích động cũng chẳng chút giận dữ. Đó là tinh thần của người Nhật khi họ làm những gì phải làm trong im lặng và với chân giá trị của mình. Nước đã rút đi, nhưng con sông của thị trấn tràn ra khắp nơi; có nhiều vũng nước biển tù đọng và khắp nơi toàn bùn. Trong khi đó, các nhân viên cứu hộ bình tĩnh nhặt một thi thể nữa và đặt vào một tấm chăn – họ phải làm bằng tay. Với tất cả yêu thương,  kính trọng và nghiêm trang, những người này quấn nạn nhân lại và điều đó gây xúc động hơn bất kỳ một giọt nước mắt nào.

Người thân đã ra đi, tài sản cũng không còn gì nữa nhưng một nụ cười điềm đạm của một chủ nhà hàng ở Minami Sanriku vẫn nở trên môi kể lại may mắn sống sót nhờ tiếng còi báo động.

Từ xưa đến nay, thế giới biết đến Nhật Bản với nền tảng đạo lí cao. Người dân Nhật luôn được rèn luyện tinh thần thép để ứng phó trong mọi hòan cảnh. Ý thức người dân Nhật được thể hiện rõ trong những ngày nước Nhật tan hoang, bối cảnh giao thông khó khăn, mất điện, không có nước sinh hoạt nhưng dân chúng vẫn kiên nhẫn xếp hàng nhận nước, lên xe buýt hoặc chờ gọi điện thoại công cộng. Dù xếp hàng có lâu và dài đến mấy, cũng không ai chen lấn hay xô đẩy, giành giật nhau, tất cả đều im lặng và nhẫn nại.

Do vậy, mặc dù trải qua cơn thảm họa, nhiều người Nhật đau xót nhưng dường như ngay chính người trong cuộc lại có thái độ bình tĩnh hơn người ngoài cuộc. Qua trận thảm khốc này, có lẽ chúng ta cần học tập và rèn luyện một “cái đầu” điềm tĩnh để có được những hành động ứng xử cũng điềm tĩnh và đầy ý thức để ứng biến trong bất kì hoàn cảnh nào như đất nước Nhật đã và đang phải trải qua.

Và không cần phải học những gì cao xa mà chỉ cần bắt đầu học từ việc nhỏ nhất đó là ứng xử trong tham gia giao thông, lễ hội, hay trong sinh hoạt hàng ngày…mỗi người chỉ cần nhường nhịn, ứng xử văn minh, không nóng nẩy thì một ngày nào đó không xa chúng ta cũng sẽ được như nước Nhật hôm nay.